Is het frikandel of frikadel?
Het mysterie van de bruine staaf.
Er doen de wildste verhalen de ronde over de meest gegeten snack van Nederland. Van "er zitten ogen en uiers in" tot "het is puur slachtafval". Maar wist je dat de frikandel eigenlijk is ontstaan uit pure noodzaak en de creativiteit van een slager uit Dordrecht? Voordat we het mysterie van de ingrediënten ontrafelen en kijken of die 'n' er nu wel of niet tussen hoort, duiken we eerst in de geschiedenis.
Het ontstaan: Een 'illegale' gehaktbal
De moderne frikandel zag het levenslicht in 1954. Slagersknecht Gerrit de Vries uit Dordrecht maakte gehaktballen die hij verkocht aan de horeca. Door een wijziging in de Warenwet mocht hij zijn product echter plotseling geen 'gehaktbal' meer noemen; er zat namelijk te veel meel in. De oplossing was even simpel als geniaal: hij veranderde niet het recept maar de vorm. Hij sloeg de bal uit tot een worst. Een Duitse klant tipte hem over de naam 'Frikadelle' (een platte Duitse gehaktkoek), Gerrit gaf er zijn eigen draai aan, en de rest is geschiedenis.
Een Duitse Frikadelle
De revolutie van de 'strakke' frikandel
Hoewel Gerrit de vorm bedacht, was het Jan Bekkers van de bekende fabriek in Deurne die de frikandel in 1959 zijn huidige uiterlijk gaf. Hij perfectioneerde het recept en zorgde voor de fijne structuur: een gladde, voorgegaarde worst zonder velletje. De moderne frikandel zoals wij die kennen strak, bruin en klaar voor de frituur was toen officieel geboren.
Mythes en sterke verhalen: Wat zit er écht in?
Geen enkele snack is zo omgeven door mysterie als de frikandel. Laten we die fabeltjes over uiers en ogen direct de wereld uit helpen. Een moderne frikandel is juist een heel efficiënt en eerlijk product. Het bestaat tegenwoordig uit een mix van rundvlees, varkensvlees en vooral veel kippenvlees. Voeg daar een specifieke kruidenmix van foelie, peper en nootmuskaat aan toe, en je hebt die iconische smaak. Geen gekke organen, wel heel veel vakmanschap.
Maar... is Frikandel nou met of zonder 'n'?
Nu we weten wat erin zit, blijft de vraag: hoe schrijf je het? Decennialang was er verwarring, maar sinds 2005 is de regel in het Groene Boekje simpel:
- Een frikadel (zonder 'n') is een ambachtelijke gehaktbal of platte gehaktkoek.
- Een frikandel (met 'n') is onze nationale trots uit de frituur.
Bij de HALL houden we het dus bij de frikandel!
Wist je dat? De Indische Frikadel!
Een van onze collega's wees ons nog op een mooi stukje culinaire geschiedenis. De term 'frikadel' (zonder n) wordt namelijk ook veel gebruikt in de Indische en Molukse keuken. Het is daar het alternatief voor het woord perkedel: een heerlijk hartig koekje van aardappel en gehakt. Hoewel de naam bijna hetzelfde is als onze frituur-snack, is het een totaal ander gerecht met een heel eigen historie. Zo zie je maar hoe één woord de hele wereld over kan reizen!
De opkomst van de 'Speciaal'
In de jaren '80 kreeg de snack een upgrade die de eetcultuur voorgoed veranderde: de Frikandel Speciaal. Door de snack in de lengte open te snijden ( In de volksmond ook wel liefkozend een 'open ruggetje' genoemd) en te vullen met curry (of ketchup voor de rebellen), mayonaise en vers gesnipperde uitjes, ontstond er een culinaire klassieker.
Gastronomische Frikandellen: 4 culinaire uitstapjes bij de HALL
De frikandel mag dan een snackbar-imago hebben, bij de HALL houden we wel van een culinaire knipoog. Daarom kun je aanstaande woensdag, op de Dag van de Frikandel, bij de HALL maar liefst 4 culinaire uitstapjes maken:
- Italiaanse frikandel: Voor een mediterraanse twist.
- Indische frikandel: Een smaakvolle reis naar het Oosten.
- Frikandel Hawaii: De gedurfde combinatie van hartig en zoet.
- Wintersport frikandel: Voor de ultieme après-ski vibes op je bord.
Aanstaande woensdag 4 februari vieren we de Nationale Dag van de Frikandel! En dat doen we bij de HALL natuurlijk in stijl. Ben jij een echte liefhebber van de frikandel? Kom dan langs en proef al onze culinaire frikandellen!
